Neden aynı uygunsuzluklar tekrar eder?
Ex-proof ekipmanlar üretim, bakım ve tadilat süreçlerinde farklı ekiplerin müdahalesine açık olabilir. Ekipmanın kendisi uygun seçilmiş olsa bile yanlış rakor, eksik kapatma elemanı, gevşek bağlantı veya kontrolsüz tadilat koruma bütünlüğünü zayıflatabilir. Sorunların tekrar etmesinin başlıca nedenleri; güncel olmayan envanter, standart dışı yedek parça kullanımı, bakım sonrasında doğrulama yapılmaması ve zon bilgisinin sahadaki ekiplere yeterince aktarılmamasıdır.
1. Etiketin okunamaması veya envanterle eşleşmemesi
Etiket, ekipmanın kimliğini ve koruma özelliklerini doğrulamanın başlangıç noktasıdır. Boya, kir, korozyon veya mekanik hasar nedeniyle okunamayan etiketler; uygunluk değerlendirmesini ve bakım takibini zorlaştırır. Sahadaki ekipman kodu ile envanter kaydının uyuşmaması da raporların izlenebilirliğini azaltır.
2. Uygun olmayan veya gevşek kablo rakoru
Kablo girişleri, Ex-proof tesisatlarda en kritik bağlantı noktalarındandır. Rakorun koruma yöntemiyle uyumsuz seçilmesi, diş yapısının uygun olmaması, kablo dış çapının rakor aralığına uymaması veya sıkma parçalarının eksik olması koruma bütünlüğünü etkileyebilir. Sadece mekanik olarak “tutuyor” görünmesi teknik uygunluk için yeterli değildir.
3. Boş girişlerin uygun kapatılmaması
Kullanılmayan kablo girişlerinin açık bırakılması ya da rastgele bir tapa ile kapatılması sık görülen bir bulgudur. Kapatma elemanının ekipmana ve koruma yöntemine uygun olması, gerekli mekanik ve çevresel korumayı sürdürmesi gerekir.
4. Kapak, cıvata ve conta eksiklikleri
Bakım sonrasında eksik cıvata, farklı tipte bağlantı elemanı, hasarlı conta veya tam kapanmamış kapak görülebilir. Üreticinin öngördüğü bağlantı düzeni ve sıkma koşulları korunmalıdır. Alev sızdırmaz mahfazalarda yüzey bütünlüğü, bağlantı elemanları ve yetkisiz mekanik işlemler ayrıca önem taşır.
5. Yetkisiz delme, kesme veya ekipman tadilatı
Sahada kablo geçişi açmak amacıyla gövdeye yeni delik açılması, bağlantı kutusunun değiştirilmesi veya üretici onayı olmayan bir parçanın eklenmesi ekipmanın tasarlanmış koruma özelliklerini değiştirebilir. Bu tür müdahaleler tespit edildiğinde yalnızca yerinde bir düzeltme yapılması değil, ekipmanın teknik durumunun yetkin biçimde değerlendirilmesi gerekir.
6. Korozyon, darbe ve çevresel bozulma
Kimyasal buhar, tuzlu ortam, yüksek nem, yıkama işlemleri veya mekanik darbe; gövde, bağlantı ve etiketlerin zamanla bozulmasına neden olabilir. Dış görünüşteki korozyonun yüzeysel mi yoksa koruma bütünlüğünü etkileyen bir seviyede mi olduğu ekipman özelinde değerlendirilir.
7. Topraklama ve eşpotansiyel bağlantı sorunları
Gevşek, kopmuş, korozyona uğramış veya uygun olmayan noktaya bağlanmış koruma iletkenleri saha kontrollerinde karşılaşılabilen uygunsuzluklardandır. Bağlantının yalnızca varlığı değil; sürekliliği, mekanik güvenliği ve tesisin koruma düzeniyle uyumu önemlidir.
8. Toz birikimi ve yetersiz temizlik
Yanıcı toz bulunan tesislerde temizlik seviyesi riskin bir parçasıdır. Toz tabakası ekipmanın ısıl davranışını etkileyebilir ve bölgesel riskleri artırabilir. IEC 60079-17 kapsamı, yanıcı toz tabakalarının bulunduğu ortamlarda muayene ve bakım gerekliliklerini de ele alır.
Kontrol öncesi hızlı hazırlık listesi
- Bakım ve üretim ekiplerine saha programını bildirin.
- Ekipman envanterini son değişikliklerle güncelleyin.
- Zon planı ve patlamadan korunma dokümanını hazır bulundurun.
- Kapalı veya erişimi zor alanlar için güvenli erişim planı oluşturun.
- Önceki raporlardaki açık bulguları ve yapılan düzeltmeleri listeleyin.
- Kontrol sırasında gerekli iş izinleri ve refakat düzenini planlayın.
Bu hazırlıklar kontrolün daha hızlı bitmesinden çok, doğru ekipmanın doğru kayıtla eşleşmesini ve bulguların işletme tarafından kolayca kapatılmasını sağlar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygunsuzluk sınıflandırması ve düzeltici faaliyetler ekipman koruma yöntemi, üretici talimatı, ilgili standartlar ve tesis koşulları esas alınarak belirlenmelidir.